За Cinema 16 и Amos Vogel

За Милош Форман:

Милош Форман е роден на 18 февруари 1932 во Прага. Неговите родители     умираат во фашистички логор и рано останува сирак. Креатор е на многу добро  познати наслови како: Лет на кукавичкото гнездо, Човек на месечината, Коса, Амадеус и други. Најновото остварување се вика Духот на Гоја но за него во друга прилика.

За Моцарт:
Самото име е звучно и сосема доволно. Чудото од дете уште од пет годишна возраст перфектно се справувал со пијаното, виолината и нотите. Роден е во Салзбург 27 јануари 1756. На пет годишна возраст под „водство“ на неговиот татко Леополд започнува да ги компонира неговите први парчиња музика (Andante (K. 1a),  Allegro in C (K. 1b)). Кај него постоел перфектно чувство за музика како и прецизна точност.

Од 1762 па три години понатаму целото семејство заедно со Моцарт патуваат ширум Европа, минувајќи ги деновите во „презентирање“ на ова чудо од дете најчесто пред кралеви и благородници. Во 1764 Моцарт се среќава со Бах. Во 1771 тој станува член на познатата Accademia Filarmonica. Моцарт може слободно да го сметаме (се разбра ако и верувате на историјата) за првиот кој го направил првиот нелегален „sharing“ на музика. Имено во Систинската капела ја слушал Miserere на Gregorio Allegri – после што ја направил првата нелегална копија на внимателно чуваната музика на Ватикан.

На 13 март 1773 Моцарт е вработен од страна на  Count Hieronymus von Colloredo. Секако тие неколку години во кои уживал голема слава низ Салзбург сепак за него биле на некој начин неисплатливи и сето тоа кулминирало кога го затвориле и самиот театар. Напати патува во Париз и се обидува да најде работа надвор во Минхен и Виена но секој пат е неуспешен а тој е одбиен.

Некаде кон 1781 конечно почнува да живее и твори во Виена најчесто пред самиот крал. Тие години ја компонира и операта Die Entführung aus dem Serail (“The Abduction from the Seraglio”) која постигнува огромен успех. На 4 август 1782 се жени со Констанца без одобрение на својот татко. Со неа има шест деца. Тие години се зближува со Хендл и Бах. Доаѓа во допир со Барокот и почнува да се интересира за него.  Подоцна свири заедно со Хајден.

Заедно со неговата жена на почетокот имаат добар и благороден живот во еден од тогаш скапите апартмани во Виена. Купил маса за билјард  која тогаш вредела 900 флорини (или како и да се викаат)

На 14 декември 1784 Моцарт станува слободен ѕидар. има неколку масонски композиции ако ве интересери побарајте мене лично не ме засега тоа.

Од 1786 се концентрира на компонирање на опери и ја прави „Свадбата на Фигаро“. После тоа неговиот живот и кариера заземаат надолна линија. Тој се повеќе губи пари и има се помалку приходи а бидејќи Австрија е во војна уметноста и музичарите се ставаат под дифолт на заден план.

Во 1791 Моцарт се разболува. Се дотогаш напишал големи дела како: Магичната Флејта, K. 595 in B flat, the Clarinet Concerto K. 622, Ave verum corpus K. 618 и се разбира недовршениот Реквием. За време на изведбата на операта La clemenza di Tito Моцарт паѓа во несвест. За Моцарт се грижеле фамилирајниот доктор, неговата жена и нејзината сестра. Се смета дека Има докази дека бил психички напнат и опседнат со неговиот Реквием ( не знам какви).

Умира утрото на 5 декември 1791. Закопан е во масовна гробница надвор од градот на 7 декември. На погребот присуствувале Salieri, Süssmayr и Swieten како и други двајца музичари покрај неговата фамилија.

Причината за смртта на Моцарт се уште е нејасна. Во посмртното досие пишува дека умрел од некој вид на треска кој тогаш се ширела. Секако најпозната теорија е дека бил отруен. Секако најверодостојно е дека умрел од ревматична треска.

За Amadeus на Форман:

Како и за неговата смрт така и за овај филм има многу несогласувања. Секако дека јас тука ќе го изнесам мојот став а потоа кој сака може да ме се сложи или не со мене во коментарите или други начини на „мирна“ комуникација.

Се разбира најпрвин и пред се филмот навидум изгледа дека е за Салиери него за Моцарт. Салиери како негов противник ја раскажува приказната за Моцарт. Значи филмот е гледан низ прозорецот на Салиери. Салиери „својата“ т.е неговата (Моцартовата) биографија ја раскажува на еден свештеник во санаториум (после смртта на Моцарт Салиери полудува и има обид за убиство). Имено во филмот се речиси прескокнати целата младост на Моцарт што до некаде е оправдано бидејќи како што можеме да прочитаме има доста обемна биографија. Сепак иако Салиери е поставен на некој начин на исто рамниште (збрувам за главните улоги во филмот) сепак истиот се концентрира на Моцарт, неговата жена, неговиот татко и кралот. Значи сите обвинувања кои се однесуваат на прекумерната вклученост на Салиери во критиката јас ги сметам за непотребни пред се поради фактот што Форман има свое лично право да ја раскаже приказната како сака.

Карактерот на Моцарт во самиот филм е прикажан добро. Бидејќи јас за жал не го знаев лично Моцарт не можам да кажам дали тоа било така или не но судејќи според биографиите и записите сосема е добро. Искрено не ми се допаѓа глумецот. Тука нема да кажам кој би го глумел  подобро, но ќе кажам дека во филмската индустрија избираат премногу убави актери. Како да нема барем малце погрди. Ликот на Салиери мене ми се допаѓа најверојатно бидејќи сакам такви сурово благи ликови.

Костимографијата (за која на Фомран често му забележуваат како на Коса така и тука) сметам дека е совршена и прекрасна. Од поставувањето на сцената до секој детаљ на облеката е прекрасна.

Филмот трае 3 часа што е сосем задоволително. Се концентрира на неговите најдобри дела и секако голем дел од оперите се направени со совршена кореографија. Има прекрасна сцена каде што може да се види што би бил балетот без музика.

За друго нема да зборувам затоа што не се сметам за доволно компетентен за биографијата на Моцарт.

Сцени кои се фиктивни и крајот на филмот:

Сцените кои што се однесуваат на Салиери, поточно каде тој се облекува како таткото на Моцарт се фиктивни и се разбира тој не го нарачува Реквиемот како и не му помага на Моцарт при неговото пишување. Реквиемот е нарачен од страна на Franz von Walsegg во чест на неговата мртва жена. После смртта на Моцарт неговата жена тајно со помош на други композитори го завршува реквиемот.

Крајот на филмот е совршена според мене од една едноставна причина. Кога жената на Моцарт доаѓа и го наоѓа Моцарт сиот испотен како спие а Салиери на другиот кревет таа веднаш наредува Салиери да замине. Моцарт умира а камерата покрај креветот се фокусира на неколку шишенца со течност. Совршено е претставено неговото умирање од „отров“

Уф, скапнав. Еве ви го Реквиемот да си го слушате за Василица: